Garaa Box Score Irraa: Maaliif xG Maallaqaa Kubbaa Miilaa Namoota Dullaa Ta'aniif Barbaachisaadha

Hojjettoonni baay’ee galmee xumuraa qofa amanuu itti fufan, garuu galii eegamaa (xG) ilaalcha ifaa ta’e kenna. Qulqullina carraa qofa osoo hin taane, xG kun kan danda’u, yeroo tokko tokko mo’annoo carraa gaarii fi kufaatii carraa hamaa ta’uun isaa akka hubatamu gargaara.

Maaliif Lakkoofsa Xumuraa Sobuu Danda'u

Waggaa hedduuf, gabatee lakkoofsa galmee (scoreboard) sirna dhugaa cimaa keessa kubbaa miilaa ture. Gareen tokko 1-0 yoo mo’ate, garee caalu ta’ee ilaalama ture. Yoo 2-3 yoo mo’ame, garee gad aanaa ta’ee ilaalama ture. Garuu, kubbaa miilaa ammayyaa haalaan haalaan kan beekamu garagarummaa xiqqaa ta’een yoo ta’u, kan akka walitti bu’iinsa tokkoo, yeroo dandeettii guddaa, yookiin dogoggora refrii irratti hundaa’ee bu’aa jijjiiruu danda’u. Kunis bakka fanoota (fans) hedduu kan gaddisiisu yoo ta’u. Dorgommii tokko ilaaluu dandeessa, kan keessatti gareen tokko qabannaa kubbaa (possession) bulchuu fi carraa galmee ifaa hedduu uumuu, garuu walitti bu’iinsa (counter-attack) tokkoon qofa mo’amu. Lakkoofsi galmee (scoreline) dorgommii wal-qixxee ta’e agarsiisa, garuu adeemsi taphaa kan biraa agarsiisa.

Qabxii galmee eegamu, yeroo baayyee xG jedhamuun beekamu, walitti dhufeenya kana cufa. Kun waa’ee dhugaa dhufu ibsuu yookin gammachuu taphicha bakka bu’uu miti. Garuu, meeshaa deebii kennee ilaalu kan qulqullina carraa galmee agarsiisudha. Taphni tokkoon tokkoon isaa, daataa seenaa keessaa haala walfakkaatu kumaatamaan irraa kan ka’e, carraa galmee ta’uu isaa 0 hanga 1 gidduutti qabxii kennamaaf. Qabxiiwwan kana walitti fiduun, jiraattotni tapha tokko galmee gochuuf qooda isaa akka jiru agarsiisu kan agarsiisu argatu, yoo balli galmee seene yookin hin seene malee.

Lakkoofsota Safartuu Uumataaf Ibsuu

XG fayyadamuuf digrii saayinsii lakkoofsaa (statistics) hin barbaachisu. Kaayyoon isaa kan hubatamu yoo jireenya (variables) isaa hubatte. Tapha (shot) yaa'ii (yards) ja'a irraa gara gatii (goal) banaa ta'e xG olaanaa qaba, akkasumas 0.80 yookiin ol ta'uu danda'a. Tapha yaa'ii soddoma irraa, cufamaa cimaa ta'e fi qindina (angle) irraa fagaate, xG 0.05 ta'uu danda'a. Yoo gareen tapha (shot) kudha xG giddugaleessa 0.10 qabu fudhate, gatii tokko qofa galchuu qabu ture. Yoo gatii sadii galchan, sirriitti hojjechuu danda'an yookiin carraa gaarii qabu. Yoo gatii tokko hin galchine, boba'aan isaanii guddaa ture yookiin abbaa gatii (goalkeeper) cimaa argatan.

Wabii fageenya hin qabneef, adda baasni kun murteessaadha. Kunniin muummee dhaabbataa ta’uu tapha garee murteessuuf si gargaara. Garee xG isaa gadi bu’aa ta’uu isaatti, garuu galii dhugaa ol ka’uun mo’achaa jiruun, tapha isaa ol ka’aa ta’uu isaa agarsiisa. Kun immoo carraa isaa dhumachuu danda’uu isaa agarsiisa. Biraatti, garee xG ol ka’aa ta’uu isaatti, garuu mo’achaa jiruun, tapha isaa gad bu’aa ta’uu isaa agarsiisa. Carraa gaarii uumaa jiru, garuu xumuruu hin danda’an. Adda baasni kunniin bu’aa dhufu dursee beekuuf, akkasumas sababni hooggantoonni taphataa xumuruu dadhabuu isaatti carraa gaarii uumaa jiru waliin akka turan hubachuuf si gargaara.

Adda baasuu haala taktiksii

xGis jijjiirama taktikaa iji arguu hin dandeenye mul’isa. Fakkeenyaaf, yoo xGni tapha banaa irraa gara olitti deemu xGni tapha dhaabbii (set-piece) immoo akka turetti hafe, kun jijjiirama taktikaa milkaa’aa cufama eegumsaa cabuuf godhame agarsiisa. Yoo xGni ol aanaa ta’uu isaa malee dhukaasni isaa baay’ee naannoo ulfina gadii irraa ta’e, kun taphattoonni fedhii fagoo irratti hirkachuu malee kubbaa naannoo gidduu ulfina qabuutti hin ceesifne agarsiisa. Hubannoon kunniin gadi-fageenya stratejii tapha kana akka hubattu si gargaaru, ka’umsa salphaa ‘harkisaa gaarii’ ykn ‘eegumsa gad-aantummaa’ caalaa.”

Haasaa fi marii onnee jabaachuu

Fayyaa guddaa keessaa tokko hubannoo xG argachuu dha. Kunis marii hordoftootaa akkamitti akka jijjiiru agarsiisa. Marsariitii marsariitii fi miidiyaa hawaasummaa irratti wal-dubbii ho’aa kan eenyu akka mo’achuu qabu irratti xiyyeeffate guyyaa guyyaan guutameera. Wal-dubbiiwwan kun baay’ee yeroo hunda dhaabbatu, sababni isaas yaada mataa isaa fi yaadannoo filatamaa irratti hundaa’aniif. XG galchuu bakka waloo uuma. Marii ‘enyu mo’e?’ irraa gara ‘enyu tapha gaarii taphate?’tti geessa. Daataa agarsiisu kanneen akka gareen tokko xG 2.5 fi xG 0.8 uume agarsiisuu dandeessii, raga qabatamaa wal-dubbiitiif qabaatta. Kunis gareen biraan mo’icha gatii guddaa kennuun dogoggora jechuu miti; garuu bu’aa argame tapha jalaa hin mul’anne jechuun ibsa.

Akka maleessaa, xG gahee taphattootaa madaaluuf gargaara. Lakkoofsota duraanii akka goolii fi gargaarsaa bu’aa irratti hundaa’u. Taphataan goolii (striker) tapha keessatti goolii sadii ni galchuu danda’a, garuu tapha keessatti adda ba’ee ykn hordoffii taphaa irraa fagaatee jiraachuu danda’a, sababa qofa walitti bu’iinsa gaarii (lucky bounce) irraa kan ka’e. Taphataan goolii biraa carraa gaarii sadii uumuu danda’a, garuu hiriyyoonni isaa carraa sana gadi dhiisan. xG gargaarsaa (xA) fi lakkoofsota carraa uumuu taphataa lammaffaa kanaaf murteessaa ta’u. Fakkeenyaaf, jaallattoota taphaa uumuu akka xumura taphaatti (finishing) akka jaallatan, daataan kun gatii guddaa qaba. Kunis hojii taphattoota carraa uuman (playmakers) kan lakkoofsa gooliitti hin dhufne akka hubattuuf gargaara.

Hubannoo Haala Garee

Lakkoofsa sadarkaa liigii yeroo seensaa jalqabaa irratti dogoggoraaf sababa ta’uu danda’a. Gareen sadarkaa afraffaa irratti jiraachuu danda’a, garuu xG isaa garee sadarkaa kudhaaffaa fakkaata. Yeroo garaagarummaa xG hordofuun, gareewwan sirriitti fooyya’aa jiran fi gareewwan carraa gaarii irraa fayyadamaa jiran adda baafachuu dandeessa. Ilaalchi kun jaallattoota yeroo dheeraa qaban kan adeemsa garee isaanii hubachuu barbaadanif baay’ee gargaara. Kunis eegumsa eegumsa (expectations) to’achuuf gargaara. Gareen kee mo’amaa jiraachuu danda’a, garuu xG ol’aanaa uumaa jiraachuu danda’a; kanaaf, bu’aa dhufu irratti abdii qabaachuu dandeessa. Yoo mo’amaa jiraachuu danda’an, garuu carraa xiqqaa uumaa jiraachuu danda’an, rakkoo dhufuu danda’u duraan duraan beekuu dandeessa.

Daata xG Eessatti Argachuu fi Amanuu

Paalaatformii hedduun liigii gurguddoof daata xG salphaatti argamuu danda’u kennu. Bakkeewwan akka Understat, FBref, fi Opta adda baasii bu’aa garee fi taphattootaa bal’inaan kennu. Qabeenyaawwan kun bilisaa fi fayyadamaaf salphaa ta’u, kan jaallattootaaf qofa malee qorattootaaf (analysts) qofaaf hin taane. Meeshaalee kana yeroo fayyadamtu, walitti dhufeenya (consistency) ilaali. Daata madda hedduu keessatti walitti madaali, sirrii ta’uu isaa mirkaneessuuf. Akkaataa isaan carraa taphaa (shot quality) itti ibsan irratti xiyyeeffadhu. Mootaaliin (models) muraasni dhiibbaa eegumsa (defenders) irraa dhufu ilaalu, kanneen biroon garuu bakka fi anga’oo (angle) irratti xiyyeeffatu. Jijjiirama (nuances) kana hubachuun lakkoofsota sirriitti hiikuuf gargaara.

At shortvideos.tv, yeroo hedduu yeroo murteessoo ta’an kan adeemsa lakkoofsaa kana agarsiisan ni mul’isna. Viidiyoo gabaabaa carraa xG ol’aanaa qabu ilaaluun daataa fi sochii dirree keessaa walitti qindeessuuf gargaara. Bakka taphattootaa, saffisa kubbaa, fi qindoomina eegumsaa (defensive setup) ilaaluun maaliif taphni (shot) tokko gatii ol’aanaa akka qabu mirkaneessa. Cimsa agarsiisaa (visual reinforcement) kun lakkoofsota abstraktii (abstract) ta’an akka qabatamaa fi dhugaa ta’anii akka hubatamu godha.

Dogoggora (Misconceptions) Baay’ee Beekamuu xG Waa’ee

Akka beekamummaa isaa utuu hin taane, xG baay’ee dogoggoraan hubatama. Dogoggorri beekamaan tokko akka ibsa guutuu galmaa dhufuutti ilaaluudha. xG ibsa ta’uu (descriptive) malee ibsa ajaja (prescriptive) miti. Wanti ta’e isinitti hima, wanti ta’u hin himu. Hubannoo dogoggoraa biraa xG dandeettii taphattuu (shooter) hin ilaallu jedhuudha. Modeloonni hedduun bakka irratti hundaa’aniiru, garuu metikiin advanced dandeettii xumuraa taphattuu dhuunfaa hirmaachisuu jalqabaniiru. Garuu, kun utuu hin jiraatin, xG tarsiimoo garee fi uumama carraa madaaluuf meeshaa cimaa ta’ee tura.

Akka dabalataatti, xG haala hunda hin qabu. Dhiibbaa kaardii diimaa, haala qilleensaa, ykn murtee refrii guutuu hin qabu. Akkasumas, humna sammuu (psychological momentum) tapha hin qabu. Gareen tokko xG ol’aanaa uumuu danda’a, garuu carraa xumuruuf amanuu dhabuu danda’a. Kanaafuu, xG kutaa meeshaa xiinxalaa bal’aa keessatti akka tajaajilamuu qaba, malee akka madaallii dhugaa qofaatti miti. Ilaalcha guutuu argachuuf lakkoofsa qabannaa (possession), sadarkaa xumuraa darbuu (pass completion), fi metikiin eegumsaa waliin walitti madaalli.

Xumura: Karaa Cimaa Tapha Ilaaluu Fudhachuu

Galmaa eegamu (expected goals) muuxannoo ilaalcha kubbaa miilaa keessatti dabaluu gammachuu tapha hin hir’isu. Bifaan, gammachuu isaa guddisa. Carraa uumuu, qulqullina hojii tarsiimoo, fi qinda’ina madaallii hojii akka fudhatamuu isin dandeessisa. Lakkoofsa xumuraa (final score) caalaa ilaaluun, maaliif taphni akkuma ta’etti adeemsifamu akka hubattan isin dandeessisa. Beekumsi kunis isin fanii beekamaa taasisa, marii gurguddaa keessatti hirmaachuu fi gadi-fageenya tarsiimoo kubbaa miilaa ammayyaa akka fudhattan isin dandeessisa. Taphni itti fufee jijjiiramaa deemuun, hubannoo daataa irratti hundaa’e akka xG fudhachuun isin garaa tapha dhugaatti akka walqabattan isin taasisa.